Dijital Yayınlarımız

Kadınlar Wuıc'ı Anlatıyor

Eser Sahibi: Gül Yılmaz & Erdoğan Yılmaz
Tür: Makale / Proje Raporu
Yayın Yılı: 2019

1864 büyük Çerkes sürgünüyle anavatanları Kafkasya'yı terk etmek zorunda kalarak Osmanlı topraklarında iskân ettirilen Çerkeslerin kadim halk danslarından “wuıc" (удж)” adlı oyunun kadınların gözünden anlatılması bu çalışmanın amacıdır. Çoktanrılı dönemde bir ayin dansı olan wuıc, daireseldir ve tekrara dayanır. Günümüzdeyse, "ceug (джэгу)'lerde (düğün/eğlence)" genç kız ve erkeklerin birbirini tanımasına olanak sağlamasının yanı sıra ceug'un başlangıç ve bitişini de ifade etmektedir. Grup halinde, kadınlı erkekli, kol kola oynanan bir oyundur.

-  A  +

"(...) Wuıc, pek çok kaynağa göre çoktanrılı dönemde uygulanan ritüellerde, ayinlerde kutsal bir objenin etrafında gerçekleştirilen; gökcisimlerinin, özellikle Ay’ın sürekli tekrarlanan hareketi ve görüntüsündeki gibi başlangıcı ve bitişi simgeleyen, dairesel formu olan bir ritüel dansı iken önce Hıristiyanlığın, sonra da İslamiyetin etkisiyle değişiklikler gösteren dinsel ritüellerle varlığını sürdürmüş, bugüne bu dinsel özelliğini yitirerek ulaşmıştır.

Artık eş değiştirmenin, şakalaşmaların pek yapılmadığı, daha formal bir dansa dönüşmüştür. Muhtemelen dans ekiplerinin ve sosyal medyanın etkisiyle birbirine benzeyen duruşların ve figürlerin hâkim olduğu, eğlencesini ve coşkusunu pek fazla yansıtamayan bir dans görünümündedir.

Türkiye diasporasında bazı bölgelerde oynanırken çeşitli nedenlerle alınan kararlarla terk edilen, bazı bölgelerde oynandığı hiç hatırlanmayan, bazı bölgelerdeyse son yıllarda muhtemelen derneklerin dans ekiplerinin etkisiyle oynanmaya başlayan wuıc, kaşenlik kurumunu besleyen, kızla erkeğin birbirleriyle tanışıp şakalaşmalarını sağlayan bir oyunken kentsel yaşam kültürüyle birlikte günümüzde bu özelliğini de büyük ölçüde yitirmiştir.

Danstaki kadın ­erkek rollerini anlamak için ise savaşların, sürgünün, çevrede yaşayan diğer etnik grupların, hâkim kültürün, dinsel faktörlerin yanı sıra ataerkil yaşam biçiminin genelde ceug'ler, özelde de danslar üzerindeki etkisini, yansımasını ele alan kapsamlı sosyolojik, antropolojik araştırmalara ihtiyaç olduğu açıktır. (...)" (Sayfa 11 - 12)

Anahtar Sözcükler: Wuıc, Çerkes, Adiğe, Halk Dansları, Kadın