Reneta Sibel Yolak -
19 Nisan 1943’te Pesah’ın ilk gecesi, Varşova gettosu direniş savaşçıları, Varşova Gettosu Ayaklanması olarak bilinen bir isyanda Alman askerlerine saldırdı. Gizli bir yeraltı sığınağına sığınmak isteyen Pinchas Gutter’ın ailesi, geleneksel Pesah bayramı sederi ritüelini barışçıl bir ortamda yapabilme şansını buldu.
“19 Nisan 1943’e kadar Pesah akşamı arifesinde Varşova gettosunun ayaklanmasının da arifesi olan Pesah Bayramı. O gün bir alarm vardı. Gettoda var olan birkaç telefon hala bir şekilde çalışıyorlardı – bunlar çoğunlukla doktorların veya diğer insanların önemli yaşadığı apartmanlardaydı – ve dışarıdaki Yahudi yeraltı örgütünden biri, kendileriyle çalışan Polonyalı yeraltı direnişinde gettodaki birisine telefon etti. Naziler herkesi dışarı çıkarmaya geliyorlardı. O zamana kadar, gettoda zaten çok sayıda sığınak vardı. Ayrıca binamızın önündeki harabelerin altında bir sığınak hazırlamıştık. Babam da dahil olmak üzere binadaki bekçi ve adamlar kazılarak girişte orta bölüm ve her iki tarafta bir oda oluşturmuşlardı. Almanlar tarafından tutuklanıp ele geçirilmemek için yiyecekleri koyuyorlardı, elektrik ve su ve hava kanalları… böylece sığınak dışarıdan fark edilemedi. Babam ve annem bizi oraya gitmek zorunda olduğumuz zamanlar için hazırladı. Bize sığınağa gitme zamanı geldiğinde soru sormamamız gerektiğini ve olabildiğince çabuk hazırlanmamız gerektiğini söylediler.
O gün hepimiz sığınağa, yaklaşık 150 kişiye gittik. … Babam şarap getirmiş olmalı, başka birinin matzosu vardı ve o akşam sığınakta bir seder yaptılar. Herkes ağlıyordu ve dua ediyordu. Bunlar, Pesah seder düzenini ortaya koyan Yahudi metni olan Haggadah’ı ezbere bilen dindar Yahudilerdi ve bu kadar korkunç bir zamanda kültürlerini ve ahlaklarını asla unutmadıklarını hala hayrete düşürüyorlardı. Ayrıca her zaman çocuklarına barınma ve bakma konusunda emin oldular.”
[...]
Yazının devamı için: Avlaremoz
https://www.avlaremoz.com/2020/04/13/varsova-gettosunda-pesah-bayrami/