Nesi Altaras - Binlerce yıldır konuşulan Aramice’nin modernleşmiş bir lehçesi olan Lişan Didan Kürdistan’da Yahudilerin konuştuğu Neo-Aramice dillerden yalnızca biri ve bugün Türkiye olan yerlerde en yaygın olanı. Genellikle İbrani harfleriyle yazılan bu dilde Lişan Didan ‘bizim dil’ demek. Konuşanlara da Naş Didan (Bizim İnsanlar) denir. Türkiye’de Cizre, Elbak (Türkçe Başkale) ve Gawar (Türkçe Yüksekova) Aramit Yahudilerinin nüfus merkezleriydi ve ağırlıklı olarak Van vilayetine bağlı Elbak ve Gawar’da yaşayan Yahudiler Lişan Didan konuşurdu.
Birinci Dünya Savaşı ile buradaki nüfusun onda bire inmesi ve özellikle 1950lerde son kalan ailelerin İstanbul’a ve İsrail’e göç etmesiyle bugün Van ve Hakkari’de yaşayan Yahudi kalmamıştır. İstanbul’a yerleşen ailelerde ise hem Ladino konuşan ailelerle evlenilmesi hem de Türkçe’nin ezici ağırlığı sebebiyle Lişan Didan genç nesillere ulaşmamıştır. İstanbul’da zaten sayılı kişinin konuştuğu bu dili 50 yaşının altında konuşabilen belki de 0 kişi vardır.
Bazen Targum da denen bu dil Semitiktir ve İbranice’den çok etkilenmiştir. Bölgedeki komşuları Nasturiler, Keldaniler ve Süryaniler de Aramit diller konuşsa da Lişan Didan konuşan Yahudilerle Hristiyan komşularının dilleri arasında karşılıklı anlaşılma olanı şaşırtıcı derecede azdır. Birbirlerine fiziken uzak olsalar da farklı Yahudi Aramit lehçeleri birbirini komşu Hristiyan lehçelere göre daha iyi anlar. Yani Gawarlı Yahudi ile Sanandajlı Yahudi, biri Hristiyan biri Yahudi iki Gawarlı’dan daha çok ortak kelimeye sahiptir.
[...]
Haberin devamı için: Avlaremoz
https://www.avlaremoz.com/2020/03/26/sarkilariyla-kurdistan-yahudilerinin-olen-dili-lisan-didan/